Migrena u dzieci i nastolatków

  • Posted on: 12 May 2015
  • By: jleszcz
Migrena u dzieci i nastolatków

Ból głowy jest zjawiskiem powszechnym wśród dzieci i młodzieży. Ponad 82% młodych ludzi deklaruje, że odczuwało bóle głowy przed ukończeniem 15 roku życia, a ok 6% cierpi z powodu migreny co najmniej raz w roku. W wieku dziecięcym schorzenie występuje z jednakową częstotliwością u obu płci. Jednak w okresie dojrzewania bóle głowy znacznie częściej dotykają nastolatek.

Dokonanie rozpoznania migreny w tej populacji jest trudniejsze z dwóch powodów. Po pierwsze odczuwane dolegliwości towarzyszące mogą się znacznie różnić na przestrzeni lat. Po drugie dzieci często mają trudności z opisaniem charakteru i stopnia bólu oraz dokładnym określeniem samopoczucia. Chorobę najczęściej dostrzegają rodzice, wnioskując po nienaturalnym zachowaniu swoich pociech, wskazując na rozdrażnienie bądź częste zmęczenie. Podczas diagnostyki często prosi się dzieci o przypisywanie swoich odczuć i ich nasilenia do konkretnych wartości na skali liczbowej, a także o rysowanie obrazów wizualizujących to, co czują.

Przebieg napadów migrenowych u dzieci i młodzieży różni się od tych, z jakim muszą sobie radzić osoby dorosłe. Przede wszystkim czas trwania jest zazwyczaj krótszy, często jest to niewiele ponad godzina. Ponadto ból odczuwalny jest obustronnie. 

Główne, obserwowane u najmłodszych, objawy migreny to:


  • nadwrażliwość na światło i dźwięki 

  • nudności 

  • niechęć do zabawy i aktywności fizycznej 

  • trudności w skupieniu się i logicznym myśleniu

  • częste zmęczenie lub rozdrażnienie

  • zaburzenia równowagi

  • napady lęku


Objawy aury często zaczynają się już w dzieciństwie i okresie dojrzewania. Mogą obejmować zawroty głowy, szum w uszach, podwójne widzenie, ataksję, zaburzenia świadomości, obustronne parestezje, zaburzenia mowy i słuchu. Jednak żaden z powyższych stanów nie powinien utrzymywać się dłużej niż 60 minut.

Należy też zdawać sobie sprawę z istnienia migreny brzusznej, mogącej pojawiać się cyklicznie w trakcie dzieciństwa, przede wszystkim między 4 a 9 rokiem życia. Charakterystyczne dla tej odmiany choroby jest brak bólów głowy oraz występowanie silnych bólów brzucha, nudności, wymiotów i zawrotów głowy.

Badania wykazały także zależność między migreną a zaparciami, co ma miejsce u 25-50% chorych. Oba schorzenia wpływają na siebie dodatnio, a więc potęgują się wzajemnie. Ważne jest też to, że leczenie jednego schorzenia przyczynia się do złagodzenia objawów drugiego. Występowanie zaparć związane jest ze stresem, odwodnieniem, spożyciem małych ilości płynu i zmniejszeniem apetytu. Te czynniki mogą także bezpośrednio powodować bóle głowy.

Brak precyzyjnego wywiadu w trakcie diagnostyki dzieci utrudnia postawienie jednoznacznej diagnozy. Musi się ona opierać na diagnostyce różnicowej obejmującej chorobę nowotworową, zaburzenia metaboliczne i żołądkowo-jelitowe oraz schorzenia układu nerwowego. Dlatego zlecenie szczegółowych badań lekarskich nie powinno niepokoić rodziców ani ich dzieci.

W przypadku zdiagnozowania migreny lekarz zobowiązany jest do szczegółowego omówienia choroby i przygotowania na wszelkie jej aspekty. Ważne jest, aby rodzic zdawał sobie sprawę ze zmienności objawów w trakcie przebiegu choroby.

Skuteczność wdrożonego leczenia bezpośrednio związana jest ze ścisłą współpracą między lekarzem a małym pacjentem i jego rodziną. Zarządzanie migreną w pediatrii obejmuje kompleksowe podejście, wykorzystujące zarówno farmakologiczne, jak i niefarmakologiczne terapie. W trakcie leczenia ważna jest zbilansowana dieta wykluczającą produkty mogące wyzwalać napady migrenowe oraz odpowiednia ilość snu. Zwraca się także uwagę na niespożywanie kofeiny, utrzymywanie prawidłowego BMI oraz unikanie urazów głowy.

Leczenie farmakologiczne stosowane jest u dzieci i młodzieży wyłącznie po zdiagnozowaniu migreny i uważane jest za ostrą formę doraźnego leczenia. Podobnie jak u dorosłych, zbyt duże dawki leków mogą doprowadzić do polekowych przewlekłych bólów głowy. W celu uśmierzenia bólu podaje się ibuprofen, sumatryptan, almotriptan lub paracetamol, ale nie częściej niż dwa razy w tygodniu. Najczęściej silne leki wdraża się do leczenia między 12 a 15 rokiem życia, a dawki początkowe są mniejsze niż wskazania kliniczne. Bóle wymagające leczenia więcej niż raz w tygodniu mogą sygnalizować potrzebę ulepszenia stosowanych strategii prewencyjnych. Skuteczna jest suplementacja magnezu, ryboflawiny i koenzymu Q10.

Leczenie niefarmakologiczne w pediatrii obejmuje przede wszystkim akupunkturę, ćwiczenia psychologiczne i zmianę stylu życia na ograniczający czynniki mogące wywoływać migrenę.

Migrena rozpoczynająca się w dzieciństwie nie zawsze towarzyszy choremu także w wieku dorosłym, niestety prawidłowość taka dotyczy aż 70% przypadków. W przyszłości bóle głowy mogą mieć charakter epizodyczny lub objawiać się systematycznymi migrenami.